Blað sem sýnir kraftinn í stéttinni
Sumarið er komið. Að minnsta kosti samkvæmt dagatalinu, og við á Íslandi kunnum að gera gott úr því. Á þessum árstíma hægir þjóðin aðeins á sér. Fólk pakkar í töskur, fer í bústað, ferðast um landið, sest út með kaffibolla, hittir fjölskyldu og vini og safnar kröftum. Það er hollt og nauðsynlegt. Við þurfum öll stundum að anda dýpra.
Heilbrigðisþjónustan fer ekki í frí. Hún heldur sínu striki allan sólarhringinn, alla daga ársins. Þar standa sjúkraliðar vaktina, í sumarblíðu, vetrarhörkum, á morgun- kvöld- og næturvöktum. Þar er unnið af fagmennsku og seiglu.
Þess vegna fannst mér við hæfi, áður en föstudagspistillinn fer í stutt sumarfrí, að staldra við nýjasta tölublað Sjúkraliðans, sem ritstýrt er af kostgæfni af Elínu Albertsdóttur.
Það blað er spegill á stétt sem of oft er talað um í almennum orðum, en of sjaldan sýnd í allri sinni breidd, reisn og mannlegu dýpt. Dugleg, fjölbreytt, fagleg, fyndin, þrautseig, hlý og ótrúlega lífseig. Þetta er blað um fólk sem lætur verkin tala.
Fólkið á bak við fagið
Eitt það fallegasta við blaðið eru viðtölin við sjúkraliða. Þar fáum við að sjá manneskjurnar á bak við starfsheitin. Við sjáum hversu ólíkar leiðir liggja inn í fagið, og hversu fjölbreytt sjúkraliðastarfið er í raun.
Við kynnumst Hafdísi Dögg Sveinbjarnardóttur, sjúkraliða og bónda, sem starfar á geðdeild Sjúkrahússins á Akureyri og sinnir jafnframt bústörfum, hestamennsku og félagsstarfi af miklum krafti.
Hafdís er jarðbundin, skemmtileg og full af lífsorku. Hún minnir okkur á að sjúkraliðar koma með ólíka reynslu inn í starfið, reynslu sem styrkir fagið, eykur innsæið og gerir stéttina litríkari. Hafdís hefur lokið diplómanámi í samfélagsgeðhjúkrun og lýsir því hversu vel námið nýtist henni í starfi. Þar birtist einmitt það sem við viljum sjá meira af. Sjúkraliða sem bæta við sig þekkingu, taka að sér fjölbreyttari verkefni og fá að nýta hæfni sína í þágu sjúklinga og þjónustunnar.
Við lesum líka um Maríu Eiríksdóttur, ungan sjúkraliða sem starfar á geðdeild á Kleppi og er jafnframt að ljúka sjúkraflutninganámi. Hennar saga sýnir hvað sjúkraliðanámið getur opnað margar leiðir. Geðhjúkrun, bráðamóttaka, sjúkraflutningar, hjúkrunarheimili, líknardeild. Þetta eru ólíkir heimar, en þekking sjúkraliða nýtist alls staðar þar sem fólk þarf faglega nærveru, öryggi og umönnun.
Við fáum líka skemmtilega innsýn í sögu systranna Fanneyjar og Hönnu Haraldsdætra frá Sandgerði, sem luku sjúkraliðanámi saman. Önnur nýtir þekkinguna einnig í starfi sem flugfreyja og hin starfar á bráðamóttöku Heilbrigðisstofnunar Suðurnesja. Þær minna okkur á að sjúkraliðanámið er hagnýtt, fjölbreytt og getur nýst fólki á fleiri stöðum en margir gera sér grein fyrir.
Saga Warren Viejo er svo einstök saga um kjark, metnað og nýtt líf á nýjum stað. Hann kom til Íslands frá Filippseyjum, lærði íslensku, hóf sjúkraliðanám stuttu síðar og hefur þegar tekið þátt í starfsþróunarverkefni á Landspítala. Þar sjáum við hversu miklu máli góð móttaka, leiðsögn og tækifæri skipta. Við sjáum líka hvað fólk getur áorkað þegar vilji, stuðningur og faglegt umhverfi fara saman.
Og svo er það Hulda Gunnarsdóttir á bráðamóttökunni á Selfossi. Hún fann sína hillu í sjúkraliðastarfinu síðar á lífsleiðinni og starfar nú á einni stærstu bráðamóttöku landsins utan höfuðborgarsvæðisins. Utan vinnu spilar hún í Lúðrasveit Þorlákshafnar og hefur lengi tekið þátt í leiklist og félagsstarfi.
Það er eitthvað svo fallegt við þessa mynd af sjúkraliðunum.
Fagmanneskja á vaktinni, í samfélaginu og manneskja með áhugamál, rætur og sögu. Þetta eru sögurnar okkar. Þær sýna fagið í verki, unga fólkið, reynslumikla fólkið, fólkið sem kemur úr öðrum löndum, og þau sem skiptir um stefnu á miðri leið, sem bætir við sig námi og halda áfram að vaxa.
Þegar við segjum sögurnar okkar verður stéttin sýnilegri. Þegar stéttin verður sýnilegri verður auðveldara að skilja gildi hennar. Og þegar gildi hennar sést skýrar, styrkist baráttan fyrir betri kjörum og mönnun, skýrari starfsþróun og aukinni virðingu.
Diplómanámið er þekking í verki
Sterkur þráður í blaðinu er diplómanám sjúkraliða. Þar er rætt við sjúkraliða sem hafa lagt á sig nám með vinnu, fjölskyldulífi og öðrum verkefnum. Það þarf seiglu til, metnað og trú á fagið.
María Florinda da Silva Abranja lýsir því hvernig námið gerði hana sjálfstæðari og öruggari í starfi. Hún starfar á hjúkrunarheimilinu Ási í Hveragerði, vinnur á næturvöktum og segir aukna þekkingu hafa styrkt sig í ábyrgðarmiklu starfi. Það er dýrmætt að lesa slíka frásögn. Þar verður menntunin lifandi. Hún birtist í meiri öryggi, yfirsýn og sterkari faglegri sjálfsmynd.
Elísa Finnsdóttir, forstöðumaður dagþjálfunar aldraðra í Sunnuhlíð, sýnir hvernig diplómanám getur styrkt þjónustu við eldra fólk. Hún talar af hlýju og þekkingu um dagþjálfun, virkni, næringu, hreyfingu, samveru og mikilvægi þess að fólk geti búið lengur heima. Þar sést vel hvernig sjúkraliðar eru í lykilhlutverki í öldrunarþjónustu framtíðarinnar.
Ásta Dís Gunnlaugsdóttir talar af stolti um að hafa lokið diplómanáminu. Hennar saga er líka saga um þrautseigju, lífsreynslu og vilja til að bæta við sig þekkingu. Hún minnir okkur á að sjúkraliðar hafa mikinn metnað til að þróast áfram og taka virkan þátt í að móta fagið.
Rannveig Erlingsdóttir segir frá námi sem reyndi bæði á bóklega vinnu, verklegar lotur og starfsnám, en skilaði henni dýrmætri reynslu, aukinni klínískri hæfni, betri faglegum samskiptum og vináttu sem hún lýsir með einstaklega fallegum hætti. Það segir mikið um gildi náms þegar fólk tekur með sér bæði þekkingu og sterkt faglegt tengslanet.
Þetta er framtíðin í framkvæmd. Við fögnum sjúkraliðum sem bæta við sig nám og vinnustöðum sem nýta þessa þekkingu vel. Það er mikilvægt þegar starfsþróun sem skilar sér í betri þjónustu, sterkari faglegri sjálfsmynd og auknu öryggi fyrir skjólstæðinga. Þekking sjúkraliða á að sjást í verkefnum, ábyrgð, starfslýsingum, starfsþróun og kjörum. Þar er verkefnið okkar skýrt, og þar höldum við áfram að sækja fram.
Hver á að veita þjónustuna?
Í blaðinu er líka stóra spurningin sem við höldum áfram að bera fram: Hver á að veita þjónustuna? Stjórnvöld tala um fjölgun hjúkrunarrýma, betra flæði, aukið aðgengi og uppbyggingu heilbrigðisþjónustu. Þau markmið kalla á fólk, menntað heilbrigðisstarfsfólk. Þau kalla á sjúkraliða.
Heilbrigðisþjónusta er manneskja sem þarf aðstoð við að komast fram úr rúmi. Hún er aldraður einstaklingur sem þarf nærveru, sjúklingur sem þarf eftirlit, aðstandandi sem þarf ró, upplýsingar og traust, skjólstæðingur sem þarf fagmanneskju sér við hlið. Og þar standa sjúkraliðar.
Þess vegna höldum við áfram að tala skýrt um mönnun. Við þurfum sérstaka, fjármagnaða og tímasetta mannaflaáætlun fyrir sjúkraliða. Við þurfum að halda í fólkið sem þegar stendur vaktina og laða nýtt fólk að náminu. Við þurfum að nýta menntun, reynslu og sérhæfingu sjúkraliða betur og tryggja að nýútskrifaðir sjúkraliðar sjái framtíð í faginu. Við skrifum framtíðina með fólki og við mönnum hana með sjúkraliðum.
Öldrunarþjónustan er eitt stærsta verkefni framtíðarinnar
Annað sterkt þema í blaðinu er öldrunarþjónusta. Þar er fjallað um dagþjálfun, heimahjúkrun, heilabilun, lífslokameðferð, áfengisneyslu eldra fólks og tækifæri framtíðarinnar. Þetta eru kjarnamál. Eldra fólki fjölgar og þjónustuþörfin eykst. Fólk vill búa lengur heima og fjölskyldur þurfa stuðning. Dagþjálfun, heimahjúkrun, hvíldarinnlagnir, endurhæfing, félagslegur stuðningur og góð hjúkrunarheimili skipta sköpum.
Í viðtalinu við Elísu sjáum við hvernig dagþjálfun getur viðhaldið færni og virkni, skapað félagsskap og aukið lífsgæði. Í umfjöllun um heilabilun er minnt á mikilvægi stuðnings við aðstandendur. Í ritgerð um lífslokameðferð kemur fram hversu miklu nærvera, samskipti, þekking og mannúð skipta á viðkvæmustu stundum lífsins.
Sjúkraliðar eru kjarni þessarar þjónustu. Við sjáum daglega hvað virkar, hvar réttur stuðningur á réttum tíma breytir lífi fólks. Hvernig nærvera, virkni, matur, hreyfing, samtal og öryggi geta skipt sköpum fyrir lífsgæði. Þess vegna á rödd sjúkraliða að heyrast þegar framtíð öldrunarþjónustu er mótuð. Við komum með reynslu, fagmennsku og raunverulega þekkingu á daglegu lífi fólksins sem þjónustan snýst um.
Félagið er lifandi afl
Blaðið minnir okkur líka á að Sjúkraliðafélag Íslands er lifandi félag. Þar er fjallað um fulltrúaþingið, kjaramálin, svæðisdeildirnar, 1. maí, orlofsmálin, Framvegis, símenntun og Sjúkraliðadaginn sem verður sérstaklega hátíðlegur í ár þegar við fögnum 60 ára afmæli félagsins.
Sextíu ár eru stór tímamót. Árin segja sögu samstöðu, réttindabaráttu, fagmennsku og þrautseigju. Þau segja sögu af fólki sem byggði upp félag, stóð vörð um stéttina og ruddi brautina fyrir þau sem komu á eftir. Við stöndum á sterkum grunni og nú byggjum við áfram. Við eflum sýnileika félagsins og styrkjum fagið. Við styðjum trúnaðarmenn og höldum samtalinu gangandi við félagsmenn. Við sinnum kjaramálum, byggjum upp fræðslu, félagsstarf, símenntun og tengsl um land allt.
Félagið er fólkið sem tekur þátt. Trúnaðarmennirnir. Svæðisdeildirnar. Nefndirnar. Félagsmennirnir. Skrifstofan. Stjórnin. Allir sem leggja hönd á plóg. Félagið er við öll.
Njótum sumarsins — og höldum stoltinu á lofti
Nú fer félagsstarfið í aðeins rólegri sumargír um stund. Það er gott og nauðsynlegt. Allir þurfa að safna kröftum. Sjúkraliðar halda áfram að sinna fólki um land allt. Sumir taka sumarfrí síðar og sumir vinna á meðan aðrir ferðast um landið. Þannig er heilbrigðisþjónustan. Hún hvílir á fólki sem mætir.
Ég vil nota þennan síðasta föstudagspistil fyrir sumarfrí til að segja takk. Takk fyrir veturinn, samtölin, ábendingarnar, þátttökuna, félagsstarfið, vaktirnar, fagmennskuna, hlýjuna og ábyrgðina sem þið sýnið á hverjum degi.
Ég hvet ykkur til að fletta Sjúkraliðanum í sumar. Lesa sögurnar, sjá fólkið, finna kraftinn. Lesa um Hafdísi, Maríu, Fanneyju, Hönnu, Warren, Huldu, sérhæfðu sjúkraliðana, öldrunarþjónustuna, félagsstarfið og allt það sem sýnir hvað stéttin okkar er stór, fjölbreytt og mikilvæg.
Við eigum stór verkefni fram undan. Við byggjum áfram upp sterka stétt og höldum áfram að tala skýrt. Við höldum áfram að sækja fram fyrir mönnun, kjörum, starfsþróun, nýliðun, menntun og virðingu. Og í sumar megum við líka leyfa okkur að anda, njóta, hvílast og vera stolt.
Gleðilegt sumar og takk fyrir allt sem þið gerið — alla daga.