Réttindi, leiðréttingar og framtíðin okkar
Þessi vika hefur minnt okkur rækilega á hvers vegna stéttarfélög skipta máli. Við höfum unnið að réttindamálum félagsmanna sem eru bæði erfið, viðkvæm og umfangsmikil. Það er ekkert léttmeti að missa vinnuna, fá áminningu í starfi eða standa frammi fyrir uppsögn. Slíkt eru ekki bara „mál“ í kerfinu. Þau snúast um fólk, starfsöryggi, fjárhagslegt öryggi, sjálfsvirðingu og réttinn til að koma fram við starfsfólk af sanngirni.
Réttindamál eru stór og mikilvægur þáttur í starfsemi félagsins. Stundum verður maður hreinlega orðlaus yfir því hversu langt sumir vinnuveitendur virðast tilbúnir að ganga gagnvart eigin starfsfólki. Og þá er gott að muna að stéttarfélagið er ekki kaffistofa. Heldur starfar þar varnarlið félagsmanna þegar á reynir. En í þessari viku höfum við ekki bara staðið í vörn. Við höfum líka séð árangur.
Yfir 300 sjúkraliðar fá leiðréttingu
Hjá okkur gerast líka góðir hlutir, og það má alveg segja frá því með gleði. Loksins liggur undirrituð niðurstaða á Áfangasamkomulags II fyrir sjúkraliða sem starfa á kjarasamningum Reykjavíkurborgar og Sambands íslenskra sveitarfélaga. Þetta verkefni er eitt þeirra sem reyndi á þolinmæði og þrautseigju, sem skilaði árangri. Eftir samstarf aðila frá árinu 2024 liggur fyrir samkomulag um að allur BSRB hluti áfangasamkomulags II renni til sjúkraliða sem starfa í klínískri eða beinni þjónustu við skjólstæðinga. Þessi leiðrétting mun ná til yfir 300 sjúkraliða.
Launabreytingin gildir frá 1. apríl 2025 og á að koma til framkvæmda með launavinnslunni um næstu mánaðarmót. Störf sem metin eru á þekkingarþrepi 6 eða ofar í starfsmati eru þó undanskilin. Við hvetjum sjúkraliða sem telja sig falla undir samkomulagið til að skoða launaseðilinn sinn vel um næstu mánaðarmót. Ef leiðréttingin skilar sér ekki, eða eitthvað virðist óljóst, hafið þá samband við skrifstofuna. Við munum áfram fylgjast vel með framkvæmdinni, enda er samkomulagið ekki fullklárað fyrr en það hefur skilað sér í vasa félagsmanna.
Þegar réttindi eru tekin úr jöfnunni
Á sama tíma höfum við verið að safna upplýsingum vegna framkvæmdar Landspítalans á ákvæðum kjarasamnings um vinnutíma starfsfólks á næturvöktum.
Þar virðist spítalinn hafa fundið frumlega leið til að lesa kjarasamninga, og ákveðið að taka út þann hluta sem hentar þeim ekki. Málið snýst um vægi vinnustunda. Í kjarasamningi er skýrt kveðið á um að vinnuskyldustundir vaktavinnufólks utan dagvinnumarka hafi sérstakt vægi við útreikning vinnuskila.
Og nú fáum við ábendingar frá félagsmönnum um að Landspítali telji að vægi vinnustunda gildi ekki hjá þeim sem starfa í 50% og 60% starfshlutfalli á föstum næturvöktum.
Þetta ákvæði var ekki sett inn í kjarasamninga sem hugmynd að einhverri framtíðarsýn sem spítalinn getur valið að nota. Í mínum huga er þessi nálgun á framkvæmd kjarasamninga svo galin að það er varla orðum eyðandi í að benda á hið augljósa. Þegar vinnuveitandi fer með kjarasamninga með þessum hætti þarf að bregðast við af fullri festu. Og það verður gert.
Lífeyririnn má ekki týnast
Í vikunni sóttum við einnig fund um lífeyrismál opinberra starfsmanna. Í kjölfarið skrifaði ég grein sem birtist á Vísi undir yfirskriftinni Lífeyririnn okkar má ekki týnast.
Gylfi Magnússon, prófessor við HÍ, bendir á að breyting lífeyriskerfisins hafi verið gölluð og að sjóðfélagar hafi orðið fyrir verulegur fjárhagslegu tjóni sem ríkið þurfi að bæta þeim.
Lífeyrismál eru oft sett fram eins og þau séu aðeins fyrir sérfræðinga. Með flóknum hugtökum, prósentum, tryggingafræðilegum útreikningum og töflum sem fá jafnvel áhugasamasta fólk til að missa dampinn. En lífeyrir er ekki fjarlægt tæknimál. Lífeyrir er kjaraatriði. Hann er hluti af laununum okkar, bara greiddur síðar.
Við sjúkraliðar vinnum krefjandi störf. Við stöndum vaktina á meðan aðrir sofa, vinnum um helgar og hátíðir og sinnum fólki þegar það þarf mest á fagmennsku, nærveru og umhyggju að halda. Eftir langa starfsævi eigum við rétt á því að geta treyst á þau réttindi sem við höfum áunnið okkur. Þess vegna má lífeyririnn okkar ekki týnast í þögninni.
Þjónusta við fólk með heilabilun þarf fólk, ekki bara áætlanir
Við skrifuðum líka umsögn sem mun fara í samráðsgátt stjórnvalda, - um Drög að aðgerðaáætlun um þjónustu við einstaklinga með heilabilun fyrir árin 2026–2030.
Við fögnum því að heilabilun sé sett á dagskrá með skýrari hætti. Heilabilun er vaxandi áskorun fyrir heilbrigðis-, öldrunar- og velferðarþjónustu og það þarf að byggja upp þjónustu sem mætir þörfum einstaklinga og aðstandenda. En við bendum líka á það augljósa: Þjónustan þarf að vera mönnuð. Hún þarf þekkingu, tíma, fagmennsku, stöðugleika og raunhæft starfsumhverfi. Sjúkraliðar gegna lykilhlutverki í þjónustu við einstaklinga með heilabilun, hvort sem er á hjúkrunarheimilum, í heimahjúkrun, dagþjálfun, hvíldarúrræðum eða samþættri þjónustu við eldra fólk. Sjúkraliðar eru oft það fagfólk sem á hvað mest og reglulegust samskipti við einstaklinginn og aðstandendur hans. Þess vegna þarf hlutverk sjúkraliða að vera skýrt í slíkri áætlun, ekki óskilgreint eða falið á milli lína.
Við lögðum áherslu á að fræðsla starfsfólks verði víkkuð út, gerð reglubundin og mælanleg. Við lögðum líka til að gerð verði fjármögnuð mönnunar- og hæfniáætlun fyrir þjónustu við einstaklinga með heilabilun. Það er ekki nóg að vilja gera betur. Það þarf að manna betur, skipuleggja betur og virða fagþekkingu þeirra sem bera þjónustuna uppi á hverjum degi.
Við erum líka að horfa fram á veginn
Þótt mörg mál vikunnar hafi verið þung, þá er líka mikið spennandi fram undan. Á þessum árstíma erum við að undirbúa viðburði komandi vetrar. Trúnaðarmannaráðsfundur verður 24. september. Sjúkraliðadagurinn er á dagskrá og 60 ára afmælishátíð félagsins verður haldin 19. nóvember. Og svo er það Verkiðn – Mín framtíð sem verður 10. – 13. mars 2027, þar sem til stendur að bjóða sjúkraliðanemum að taka þátt í keppni.
Það er sérstaklega spennandi þar sem þátttaka í slíkri keppni getur opnað dyr að frekari þátttöku, meðal annars á EuroSkills. Þar fá metnaðarfullir einstaklingar tækifæri til að skara fram úr á sínu sérsviði, sýna færni sína og bera saman bækur við aðra sem eru að byggja upp framtíð sína í faginu. Þetta skiptir máli. Við þurfum að berjast fyrir kjörum dagsins í dag, en við þurfum líka að hlúa að framtíð stéttarinnar. Við eigum að vera stolt af sjúkraliðanemum, stolt af faginu okkar og stolt af þeirri þekkingu sem sjúkraliðar búa yfir.
Þessi vika hefur verið blanda af þungum réttindamálum, krefjandi kjaramálum, mikilvægu umsagnarstarfi og góðum fréttum. Réttindi sjúkraliða verða ekki tryggð með góðum óskum. Þau verða tryggð með vinnu, samstöðu, þrautseigju og skýrri kröfu um að störf sjúkraliða séu virt að verðleikum.
Við höldum áfram og góða helgi.